Cumartesi , 21 Ekim 2017
Home » Dosya » Usta Şair Can Yücel Gideli 17 Yıl Oldu…

Usta Şair Can Yücel Gideli 17 Yıl Oldu…

“Yine Ağustos geldi, yine incir sıcağı, toprak güneş kokuyor, yine bademler çatladı, yine çırçır böcekleri caz yapıyor, yediveren limon salkım salkım, Taşçı Mehmet yerli tohumdan on dönüm karpuz ekmiş yine… Hani vasiyet etmiştin ya ona “yerli tohum bankası kurun” diye… Sözünü unutmamış… Muhtar yine seni anlatıp duruyor; yaşadığımız yeri görmek için insanlar akın akın evimize geliyor. Hasan geldi, Güzel ve Su geldiler, bir sen yoksun…”

Eşi Güler Yücel, Can Yücel için böyle yazıyordu…

Hayatı…

Hayatı...
Eski Milli Eğitim Bakanlarında Hasan Ali Yücel’in oğlu olan Can, 1926 yılında İstanbul’da doğdu.
Eğitim hayatını Ankara ve Cambridge üniversitelerinde tamamlayan Yücel, birçok elçilikte çevirmen olarak görev alırken Londra’daki BBC Türkçe Radyosu’nda spikerlik de yaptı. İlk kitabı şiir kitabı olan ‘Yazma’yı 1950 yılında yayınlayan şair, askerliğiniKore‘de yaptı. Türkiye’ye döndükten sonra Bodrum‘da turist rehberi olarak çalıştı. Bodrum’dan ayrılıp İstanbul’a yerleşen Yücel, buradaki hayatına bağımsız çevirmen ve şair olarak devam etti.   Çeşitli edebiyat dergilerinde yavaş yavaş ismi anılıyordu. Bu dergilerden bazıları şunlardı: Yenilikler, Beraber, Seçilmiş Hikayeler, Sosyal Adalet12 Mart 1971 Darbesi sırasında yaptığı bazı çeviriler gerekçe gösterilerek 15 yıl hapse mahkum edildi. 1974 yılında çıkarılan genel afla özgürlüğüne kavuştu. Hapisten çıktıktan sonra yayımladığı ilk kitap ‘Bir Siyasinin Şiirleri‘ adlı kitabı oldu. Bunun ardından 1976’de ‘Ölüm ve Oğlum‘ kitabını yayımladı.

18 Nisan 1999 genel seçimlerinde Özgürlük ve Dayanışma Partisi‘nin İzmir milletvekili adayı oldu. 12 Ağustos 1999 gecesi hayata gözlerini yumdu.

‘Bir ihtimal daha var ölmek mi dersin?’

'Bir ihtimal daha var ölmek mi dersin?'

Dünyaca ünlü birçok yazarın şiir ve yazılarını Türkçe’ye çeviren Yücel’in en unutulmaz çevirisi Shakespeare’in ünlü ‘to be or not to be’ sözünü ‘bir ihtimal daha var, o da ölmek mi dersin’ şeklinde Türkçeleştirmesidir.

Ailesine düşkündü

Ailesine düşkündü

Ailesine olan bağlılığını her fırsatta dile getiren Can Yücel, ‘Küçük Kızım Su’ya’, ‘Güzel’e’, ‘Yeni Hasan’a Yolluk’, ‘Hayatta Ben En Çok Babamı Sevdim’ şiirleriyle de ailesine olan sevgisini dizelere döktü.

Datça’ya yerleşti

Datça'ya yerleşti

Yücel, 1989’da eşi Güler ile birlikte hayatlarının geri kalanını geçirmek üzere Datça’ya yerleşti. Bu yıllarda yazdığı şiir ve yazıları Leman ve Öküz dergilerinde yayınlandı.

Siyasetle de ilgilendi

Siyasetle de ilgilendi

Muhalif kişiliğiyle ve siyasi şiirleri nedeniyle başı sık sık derde giren Yücel ‘Özgeçmişim’ şiirinde “Ben ömrümce muhalif yaşadım. Devletçe de menfi bi “tip” sayıldım onun için kan gurubum rh negatif” dizeleriyle vurguladı bu özelliğini.Siyasetle de yakından ilgilenen Yücel, 18 Nisan seçimlerinde Özgürlük ve Dayanışma Partisinin İzmir 1. sıra milletvekili adayı oldu.

Kansere yenik düştü

Kansere yenik düştü

Vazgeçemediği sigara ve rakısıyla bir bütün oluşturan ünlü şaire ‘ağız boşluğu kanseri’ teşhisi konulmasına ve doktorların tüm uyarılarına rağmen bu ikiliden vazgeçmedi. 12 Ağustos 1999’da tedavi gördüğü Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi’nde hayata veda etti.

’Mekanım Datça olsun’

’Mekanım Datça olsun’

Yaşamının son 10 yılını geçirdiği Datça’da, “Mekanım Datça olsun, öldükten sonra beni Datça’ya gömün” diyen Yücel, 12 Ağustos 1999 gecesi günebakan çiçekleriyle uğurlanarak Datça’ya defnedildi.

Üç vasiyet bıraktı

Üç vasiyet bıraktı

Yücel, yaşamını yitirmeden önce eşi Güler’e üç vasiyet bıraktı. Bunlardan ilki Datça’da toprağa verilmek ikincisi bir ‘karhane’ye adının verilmemesi, son vasiyeti ise tohum bankası projesinin hayata geçirilmesi oldu.

Milli Eğitim, Can Yücel’e öldükten sonra şiir yazdırdı!

Milli Eğitim, Can Yücel'e öldükten sonra şiir yazdırdı!

Milli Eğitim Bakanlığı’nın 2013- 2014 eğitim öğretim yılı için ortaöğretim 10. sınıflara dağıttığı “Dil ve Anlatım” kitabında “Her Şey Sende Gizli” adlı şiir Can Yücel imzasıyla yayınlandı. Can Yücel’in kızı Su Yücel’in verdiği bilgiye göre Can Yücel böyle bir şiiri hiç yazmadı…

Can Yücel’in mezarına saldırmışlardı

Can Yücel’in mezarına saldırmışlardı

Türk Edebiyatının usta ismi Can Yücel’in Datça Belediye Mezarlığı’ndaki anıt mezarı 19 Ağustos 2011 tarihinde iki kişi tarafından saldırıya uğradı.  Beraat eden saldırganlar ifadesinde, olay günü babalarının mezarları yanındaki Can Yücel’in anıt mezarında içki içilmesini sinirlenip, bu nedenle kırmaya gittiklerini belirttiler.Can Yücel, 16’ncı ölüm yıl dönümünde anıldıYAZARLIĞICan Yücel, 1945-1965 yılları arasında Yenilikler, Beraber, Seçilmiş Hikayeler, Dost, Sosyal Adalet, Şiir Sanatı, Dönem, Ant, İmece ve Papirüs adlı dergilerde yazdı. Daha sonraları Yeni Dergi, Birikim, Sanat Emeği, Yazko Edebiyat ve Yeni Düşün dergilerinde yayımladığı şiir, yazı ve çeviri şiirleri ile tanınan Yücel, 1965`ten sonra siyasal konularda da ürün verdi. 12 Mart 1971 döneminde Che Guevara ve Mao’dan çeviriler yaptığı gerekçesiyle 15 yıl hapse mahkum oldu. 1974’de çıkarılan genel afla dışarı çıktı. Dışarı çıkışının ardından hapiste yazdığı Bir Siyasinin Şiirleri adlı kitabını yayımladı. 12 Eylül 1980 sonrasında müstehcen olduğu iddiasıyla “Rengahenk” adlı kitabı toplatıldı.1962’de İngiltere’deyken, 1709 yılından kalma, Latin harfleriyle taş baskısı olarak basılmış bir Türkçe dilbilgisi kitabı bulması geniş yankı uyandırdı.Şiirlerinde argo ve müstehcen sözlere çok sık yer veren, bu nedenle zaman zaman dikkatleri üzerine çekip koğuşturmaya uğrayan Yücel, ilk şiirlerini 1950 yılında `Yazma` adlı kitapta toplamıştır.

Can Yücel, taşlama ve toplumsal duyarlılığın ağır bastığı şiirlerinde, yalın dili ve buluşları ile dikkati çekti. Can Yücel’in ilham kaynakları ve şiirlerinin konuları; doğa, insanlar, olaylar, kavramlar, heyecanlar, duyumlar ve duygulardır. Şiirlerinin çoğunda sevdiği insanlar vardır. ‘Maaile’ şairin kitaplarından birine koyduğu bir ad. Can Yücel için ailesi çok önemlidir: eşi, çocukları torunları, babası.. Bu insanlarla olan sevgi dolu yaşamı şiirlerine yansımıştır. ‘Küçük Kızım Su’ya’, ‘Güzel’e’, ‘Yeni Hasan’a Yolluk’, ‘Hayatta Ben En çok Babamı Sevdim’ bu sevgi şiirlerinden bazılarıdır.

Can Yücel ayrıca Lorca, Shakespeare, Brecht gibi ünlü yazarların oyunlarından çeviriler yaptı. Shakespeare çevirileri (Hamlet, Fırtına, Bir Yaz Gecesi Rüyası) aslına tam olarak bağlı kalmasa da son derece başarılıdır. Shakespeare’in ünlü ‘to be or not to be’ sözünü ‘bir ihtimal daha var, o da ölmek mi dersin’ şeklinde Türkçeleştirmiştir. 1959’da ilk baskısı yayımlanan ‘Her Boydan’ adlı kitabında dünya şairlerinin şiirlerini serbest ama çok başarılı bir biçimde Türkçeye çevirmiştir.

Shakespeare yazmış, Can Yücel çevirmiş, bize de “Oh be, yalnız değiliz!” demek kalmış.

Vazgeçtim bu dünyadan tek ölüm paklar beni,
Değmez bu yangın yeri, avuç açmaya değmez.
Değil mi ki çiğnenmiş inancın en seçkini,
Değil mi ki yoksullar mutluluktan habersiz,
Değil mi ki ayaklar altında insan onuru,
O kızoğlan kız erdem dağlara kaldırılmış,
Ezilmiş, hor görülmüş el emeği, göz nuru,
Ödlekler geçmiş başa, derken mertlik bozulmuş,
Değil mi ki korkudan dili bağlı sanatın,
Değil mi ki çılgınlık sahip çıkmış düzene,
Doğruya doğru derken eğriye çıkmış adın,
Değil mi ki kötüler kadı olmuş Yemen’ e
Vazgeçtim bu dünyadan, dünyamdan geçtim ama,
Seni yalnız koymak var, o koyuyor adama.

CAN YÜCEL’İN ŞİİR KİTAPLARI
Yazma
Sevgi Duvarı
Bir Siyasinin Şiirleri
Ölüm ve Oğlum
Şiir Alayı
Rengahenk
Gökyokuş
Beşibiryerde
Canfeda
Çok Bi Çocuk
Kısa Devre
Kuzgunun Yavrusu
Gece Vardiyası
Güle Güle Seslerin Sessizliği
Gezintiler
Maaile
Seke Seke
Alavara
Mekanım Datça Olsun

DÜZYAZI:

  • Düzünden (1994)
  • Ve Can’dan Yazılar (1995)

Çevirileri:

  • Hamlet (Shakespeare)1992. İstanbul: Papirüs Yayınları, 1996.
  • Bahar Noktası (Bir Yaz Gecesi Rüyası’nın çevirisi) (Shakespeare) 1981. İstanbul: Papirüs Yayınları, 1996.
  • Muhteşem Gatsby (The Great Gatsby, F. Scott Fitzgerald), Ağaoğlu Yayınevi, İstanbul, 1964.
  • Yeni Başlayanlar İçin Marx (Marx Para Principantes) 1977.
  • Salozun Mavalı (Peter Weiss)Bilgi Yayınları

Şair Can Yücel’i ölümünün 17. yılında, saygıyla anıyoruz…

Kaynakca: Onedio/ Burçak Cürül Öztürk / canyucel.org /wikipedia

About Editör .

Editör .

Check Also

Ankara’da operasyon: 5 gazeteci gözaltına alındı

Ankara’da sabah saatlerinde Jin News ve Mezopotamya Ajansı muhabirlerinin evlerine polis baskını düzenlendi. Gazetekarınca’nın haberine …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir